Eq Là Gì

Nhắc đến chỉ số trí tuệ con người, mời người nghĩ ngay đến IQ. IQ cao sẽ thông minh, giải quyết vấn đề nhanh chóng và có cuộc sống thành đạt. Tuy nhiên, IQ là chưa đủ, có một chỉ số khác quan trọng không kém, đó là EQ. Vậy EQ là gì? Cùng tìm hiểu nhé!

EQ là gì?

EQ là viết tắt của Emotional Quotient, nghĩa là chỉ số cảm xúc hay còn được gọi là trí tuệ cảm xúc. Chỉ số này biểu thị khả năng của một người trong việc xác định, kiểm soát cảm xúc, suy nghĩ của bản thân và mọi người xung quanh. Từ thông tin nhận được, người đó biết cách điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp hay với mục đích thuyết phục, ảnh hưởng đến người khác.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, người có EQ cao có xu hướng thích nghi, cân bằng, điềm tĩnh và chịu áp lực tốt hơn. Họ biết cách thấu hiểu bản thân mình và thấu hiểu người khác, cân bằng cảm xúc của bản thân, điềm tĩnh trong tình huống nguy cấp để đưa ra quyết định đúng đắn. Vì vậy, họ có nhiều cơ hội thành công trong cuộc sống, nhất là trong hoàn cảnh xã hội hiện nay, áp lực nhiều, các công việc đòi hỏi sự hướng ngoại và hợp tác với nhau.

Thuật ngữ EQ xuất hiện lần đầu tiên trong cuốn “Trí tuệ cảm xúc” do nhà tâm lý học Daniel Goleman xuất bản năm 1995. Trong cuốn sách này, ông giới thiệu đến thế giới những khái niệm, nghiên cứu đầu tiên về trí tuệ cảm xúc của con người. Từ đó đến nay rất nhiều nghiên cứu được thực hiện, trong đó có 3 mục dành được nhiều sự chú ý, gồm:

  • Nghiên cứu về cách trí tuệ cảm xúc EQ và trí tuệ nhận thức IQ ảnh hưởng đến kết quả học tập và đời sống của sinh viên đại học do Lynda Jiwen Song và các đồng nghiệp năm 2010. Nghiên cứu cho thấy, IQ ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập, EQ cũng ảnh hưởng một phần nhỏ trong đó. Tuy nhiên, trong khi EQ quyết định chất lượng tương tác xã hội còn IQ không đóng góp gì nhiều cho việc này.

  • Nghiên cứu của Kimmy S. Kee, Peter Salovey và đồng nghiệp năm 2009 về mối liên hệ giữa chỉ số EQ và bệnh tâm thần phân liệt, liệu những bệnh nhân tâm thần phân liệt thì EQ có thấp hơn người bình thường hay không? Những bệnh nhân tâm thần phân liệt sẽ thực hiện 4 bài kiểm tra EQ. Kết quả cho thấy, họ có số điểm thấp hơn đáng kể so với người không bị bệnh. Một số triệu chứng tâm thần phân liệt ảnh hưởng đến khả năng xác định, thấu hiểu và quản lý cảm xúc của con người.

  • Nghiên cứu của Delphine Nelis và cộng sự thực hiện cuối năm 2009 về việc có thể tăng EQ hay không và tăng bằng cách nào? Bắt đầu thí nghiệm, 2 nhóm cùng được kiểm tra EQ, sau đó 1 nhóm được trải qua 4 buổi đào tạo trí tuệ cảm xúc với chuyên gia, nhóm còn lại thì không. Cuối cuộc thí nghiệm cả 2 nhóm được kiểm tra EQ một lần nữa, kết quả cho thấy nhóm được đào tạo có mức độ tăng chỉ số EQ đáng kể. 

Các loại trí tuệ cảm xúc

Để đánh giá EQ của một người, người ta chia ra 5 góc độ trí thông minh cảm xúc khác nhau gồm có:

Self-awareness - Tự nhận thức - Khả năng hiểu bản thân: Đây là khả năng một người hiểu chính xác cảm xúc của bản thân là gì khi nó xuất hiện, hiểu rõ giá trị bản thân, từ đó không bị ảnh hưởng bởi người khác và tự đưa ra điều chỉnh hành vi phù hợp.

Self-regulation - Tự điều chỉnh - Khả năng kiểm soát bản thân: Đây là khả năng nhận diện và kiểm soát cảm xúc, thích ứng và cân bằng cảm xúc để đưa ra quyết định hành động có trách nhiệm, đạt hiệu quả cao, không lệch khỏi mục tiêu đề ra. Thật khó để kiểm soát cảm xúc nhưng điều này có thể làm được nếu sử dụng một số kỹ thuật điều chỉnh, làm giảm cảm xúc tiêu cực như tưởng tượng tích cực, hoạt động thể thao, cầu nguyện hay thiền.

Motivation - Động lực: Đây là khả năng một người tự tạo ra động lực mạnh mẽ để hoàn thành mục tiêu đã đề ra, bất kể người đó đang phải đối mặt với cảm xúc tiêu cực hay tích cực. Nghĩa là dù có suy nghĩ tiêu cực hay tích cực, người đó cũng biết cách kiểm soát, điều chỉnh, thay đổi thành xu hướng tích cực để đạt được hiệu quả cao nhất, không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu.

Empathy - Sự đồng cảm: Đây là khả năng nhận biết và thấu hiểu cảm xúc của người khác, từ đó điều chỉnh hành động và đưa ra sự giúp đỡ phù hợp với họ.

Social skills - Kỹ năng xã hội: Đây là tập hợp các kỹ năng giúp một người kết nối và xây dựng mối quan hệ với người khác gồm kỹ năng giao tiếp, kỹ năng kết nối, kỹ năng đàm phán, kỹ năng giải quyết xung đột, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng gây ảnh hưởng…. Đây là những kỹ năng quan trọng giúp mọi người hợp tác, thuyết phục người khác tốt hơn, quyết định thành công trong xã hội hiện nay.

EQ ảnh hưởng đến cuộc sống như thế nào?

Như phân tích ở trên, EQ là toàn bộ kỹ năng giúp bạn nhận diện và quản lý tốt cảm xúc của bản thân và người khác. Không chỉ vậy, nếu kiểm soát cảm xúc tốt, bạn có thể sử dụng nó để tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của bản thân và công việc. 

EQ ảnh hưởng đến năng suất và hiệu quả công việc của bạn

Với công việc của bản thân, EQ là khả năng kiểm soát và điều hướng tới những cảm xúc tích cực, mang tính thúc đẩy sự phát triển, giúp bạn luôn tập trung và hoàn thành tốt mục tiêu bản thân đề ra. Với đội nhóm, EQ thể hiện việc nhận ra và thấu hiểu cảm xúc của mọi người, biết cách gây ảnh hưởng, tạo động lực để mọi người đoàn kết làm việc, cùng hướng tới mục tiêu chung. Vì lý do này mà nhiều công ty cho ứng viên thực hiện bài test EQ khi tuyển dụng.

EQ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của bạn

Cảm xúc liên hệ mật thiết tới sức khỏe thể chất của bạn và ngược lại. Dễ nhận thấy, trong trạng thái căng thẳng kéo dài, bạn dễ mắc phải các vấn đề liên quan đến huyết áp và tim mạch như tăng huyết áp, đau tim, thậm chí đột quỵ. Yếu tố kiểm soát và quản lý cảm xúc trong EQ giúp bạn giảm, ngăn chặn, chuyển hóa các cảm xúc tiêu cực, tránh để nó ảnh hưởng đến sức khỏe.

EQ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bạn

Sức khỏe tinh thần tốt nghĩa là bạn luôn giữ được tâm trạng bạn ổn định, không để ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống. Chỉ số EQ chính là khả năng kiểm soát, quản lý và giữ tâm trạng thoải mái. Một tâm trạng thoải mái giúp bạn xây dựng các mối quan hệ tốt, làm việc đạt hiệu quả cao.

EQ ảnh hưởng đến việc xây dựng mối quan hệ với người khác

Để xây dựng dựng và duy trì mối quan hệ cần dựa vào giao tiếp, chia sẻ và cảm thông cho nhau. Việc này liên quan đến khả năng nhận biết và thấu hiểu cảm xúc của bản thân và người khác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết phục, sự ảnh hưởng…. là những khía cạnh khác nhau của EQ.

Đánh giá EQ như thế nào? - Phương pháp kiểm tra EQ phổ biến

Mặc dù có nhiều bài đánh giá EQ nhưng chưa có mô hình xác định, đo lường chính xác chỉ số EQ của con người giống như IQ. Trong đó, 2 mô hình được chấp nhận rộng rãi nhất trên Thế giới là mô hình cảm xúc Năng Lực (ability EI model) và mô hình cảm xúc Đặc Điểm (trait EI model).

Mô hình cảm xúc Năng Lực (ability EI model): Là tập hợp các câu hỏi tình huống, yêu cầu người thực hiện lựa chọn các đáp án hành vi phù hợp có sẵn bên dưới.

Mô hình cảm xúc Đặc Điểm (trait EI model): Là tập hợp các câu hỏi tình huống yêu cầu người thực hiện tự trả lời theo quan điểm của riêng mình. 

Lưu ý: Các bài test EQ bạn tìm thấy trên internet phần lớn thuộc Mô hình cảm xúc Năng Lực, dịch theo bài test chuẩn quốc tế do Daniel Goleman tạo ra. Ngoài ra, bạn có thể thực hiện test tính cách thông qua bài MBIT. 

15 dấu hiệu bạn là người có EQ cao

EQ là gì? Nó liên quan đến sự thấu hiểu cảm xúc cá nhân và người khác. Nếu bạn có một số dấu hiệu dưới đây chứng tỏ bạn sở hữu chỉ số EQ từ mức trung bình trở lên.

Bạn quan tâm và nghĩ nhiều tới cảm xúc của bản thân và của người khác: Điều này thể hiện ở việc bạn luôn đặt câu hỏi và tìm câu trả lời cho cảm xúc và sự việc xảy ra với bản thân và người khác như Tại sao mình thấy buồn? Tại sao bạn kia vui? Tại sao mình lại phản ứng thế này? Làm thế nào để hết buồn?...

Bạn biết khi nào nên dừng tranh luận: Quan điểm khác nhau dẫn tới tranh luận, tranh cãi là điều không thể tránh khỏi trong tập thể. Người có EQ cao sẽ biết đâu là thời điểm đầu mình hay người khác đang “quá nóng” và cần dừng lại để “hạ hỏa”. Nếu cứ tiếp tục tranh luận trong tình trạng này sẽ không đi đến đâu cả, có khi phá hỏng các mối quan hệ tốt đẹp.

Bạn biết cách kiểm soát tâm trạng, suy nghĩ của mình: Cảm xúc khó kiểm soát, nhất là những cảm xúc mạnh như sợ hãi, tức giận, lo âu… nó dễ dẫn dắt và điều khiển hành vi của bạn hơn bất kỳ điều gì. Nếu bạn biết cách kiềm chế, dẫn dắt cảm xúc của mình, không làm nô lệ cho cảm xúc thì cuộc sống sẽ có ý nghĩa hơn nhiều.

Bạn không bị ảnh hưởng quá nhiều từ những lời chỉ trích: Những phản hồi tiêu cực không làm bạn buồn rầu quá lâu, không làm bạn nản chí, bạn biết cách biến nó thành động lực để trở nên tốt hơn.

Bạn biết cách chia sẻ và lắng nghe người khác: Bạn luôn hiểu rằng không phải ai cũng muốn nghe lời “thẳng như ruột ngựa” làm họ mất lòng, không phải ai cũng muốn nghe những gì mà bạn chia sẻ. Do vậy, bạn biết nói những gì cần nói và chia sẻ những gì được phép chia sẻ. 

Bạn dễ đồng cảm với người khác: Bạn dễ dàng hiểu và đồng cảm với cảm xúc, hành động của người khác. Từ đó, bạn biết cách chia sẻ với họ hay lựa chọn hành vi phù hợp, không làm họ mất lòng.

Bạn biết cách khen ngợi người khác và thực hành nó thường xuyên: Ai cũng muốn nhận lời khen, đây là cách để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp. Bạn luôn biết cách dành lời khen tập trung vào điểm mạnh của người khác, họ cảm nhận được sự chân thành từ lời khen của bạn.

Bạn biết cách đưa ra lời nhận xét hữu ích: Dù là nhận xét tích cực hay tiêu cực, bạn cũng biết cách thể hiện, dùng ngôn ngữ phù hợp để giúp người nghe hiểu ra vấn đề và tạo động lực cho họ trở nên tốt đẹp hơn.

Bạn biết nói lời xin lỗi: Bạn hiểu rằng xin lỗi không bắt buộc phải là bạn sai mà là điểm dừng để giữ gìn hòa khí của cả hai. Bạn biết cách nói lời xin lỗi đúng lúc để câu chuyện không đi quá xa và ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ hiện tại. 

Bạn biết tha thứ và quên đi những điều không tốt đẹp: Bạn hiểu rẳng những cảm xúc tức giận, đau buồn ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống, công việc của bạn nên bạn tìm cách tha thứ và quên đi điều tồi tệ.

Bạn có trách nhiệm với cam kết của mình: Bạn hiểu được tầm quan trọng của việc giữ lời hứa và luôn thực hiện đúng lời hứa đã nói. Bạn biết khi nào nên đưa ra lời hứa và kiểm soát bản thân để thực hiện bằng được cam kết đã đặt ra với người khác và cả với bản thân bạn.

Bạn biết cách giúp đỡ người khác: Vì bạn luôn thấu hiểu cảm xúc của mọi người nên bạn sẽ đưa ra lời nhận xét, lời khuyên và cả giải pháp giúp họ vượt qua khó khăn. Điều này tương tự với những vấn để của chính bản thân bạn vậy.

Bạn biết bảo vệ, gìn giữ và nuôi dưỡng những cảm xúc tốt đẹp của bản thân: Bạn hiểu rằng cố gắng gượng ép cảm xúc bản thân theo ý muốn người khác là không tốt, nó sẽ đánh mất cảm xúc thật sự của bạn. Vì vậy, bạn biết cách điều chỉnh nó phù hợp, không làm người khác và bản thân khó chịu.

Bạn hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của mình: Tự nhận thức là điều quan trọng nhất. Bạn luôn cố gắng hiểu bản thân mình mạnh gì, yếu gì và muốn gì, từ đó đặt ra mục tiêu để hoàn thành nó, không để xao nhãng bởi cảm xúc cá nhân.

Bạn biết cách tự động viên bản thân: Bạn hiểu được cảm xúc của mình nên sẽ biết cách để điều chỉnh, dẫn hướng nó sang trạng thái tích cực, tạo động lực để trở nên tốt đẹp hơn, mạnh mẽ hơn, không bị áp lực nặng nề.

Làm thế nào để cải thiện EQ?

Điều đáng mừng là chỉ số EQ có thể cải thiện được nếu bạn biết cách dù bạn là trẻ em hay người lớn. Cơ sở của điều này là tính khả biến thần kinh (Neuroplasticity), nghĩa là cảm xúc có thể được điều khiển bởi hệ thần kinh mà hệ thần kinh có tính biến đổi theo thời gian. 

Một số cách rèn luyện tăng chỉ số EQ như sau:

  • Rèn luyện sự tập trung: Bạn hãy rèn luyện thói quen làm bất kỳ việc gì luôn chỉ tập trung vào việc đó, không bị xao nhãng. Trước khi làm việc, bạn hãy loại bỏ những yếu tố gây nhiễu như tiếng ồn, bụi bẩn, thông báo....

  • Thiền chánh niệm (Mindfulness meditation): Đây là phương pháp giúp bạn điều chỉnh và kiểm soát tâm trạng tốt hơn. Bạn sẽ học cách hiểu bản thân, tập trung vào bản thân, không bị tác động bởi yếu tố ngoại cảnh.

  • Học cách lắng nghe người khác: Đôi khi lắng nghe khó hơn việc cho lời khuyên nhiều. Khi nghe một ai đó trải lòng về những khó khăn của họ, bạn luôn muốn ngay lập tức giúp họ đưa ra lời khuyên phù hợp. Tuy nhiên, bạn hãy học cách chậm lại, chỉ lắng nghe câu chuyện để hiểu đã, đừng vội đưa ra phản biển nào cả.

  • Rèn luyện khả năng tự nhận thức: Bạn hãy dành nhiều thời gian hơn để suy nghĩ về bản thân, để hiểu bản thân mình đang cảm thấy thế nào, tại sao mình lại cảm thấy như vậy, tìm ra điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, từ đó bạn sẽ có câu trả lời rõ ràng cho các vấn đề của mình. 

  • Rèn luyện khả năng bảo vệ bản thân khỏi những nhận xét tiêu cực: Tìm cách đưa bản thân ra khỏi tâm trạng tồi tệ khi nhận phản hồi tiêu cực, hãy biến nó thành động lực để bạn tốt hơn.

  • Học cách kiểm soát những cảm xúc tiêu cực: Bạn thừa biết cảm xúc tiêu cực ảnh hưởng lớn tới hiệu quả công việc và chất lượng các mối quan hệ của mình. Thay vì cứ giữ mãi nó, bạn hãy tìm cách kiểm soát và chuyển hóa nó thành tích cực bạn nhé!

  • Bổ sung và cải thiện vốn từ vựng trong giao tiếp: Đôi khi do thiếu vốn từ, bạn khó có thể đưa ra nhận xét, lời khuyên một cách khéo léo khiến họ hiểu sai ý, mối quan hệ tệ đi. Tích lũy thêm nhiều từ vựng mới giúp bạn biểu thị suy nghĩ, tình cảm dễ dàng hơn nhiều.

Trên đây là thông tin cơ bản về EQ là gì bạn cần biết nếu bạn quan tâm đến EQ và muốn cải thiện chỉ số EQ của mình. Đừng quên thực hành các bài tập thường xuyên để thu được kết quả như ý nhé!

DBK VIỆT NAM, https://dbk.vn/eq-la-gi.html,
21/15 đường số 17
Thu Đuc, HCM, 700000
Việt Nam
+84919219111