Lá Tía Tô

Lá tía tô từ lâu đã là một loại gia vị quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của gia đình Việt. Bên cạnh đó lá tía tô còn được sử dụng như một phương thuốc dân gian chữa nhiều loại bệnh. Trong bài viết dưới đây chúng tôi sẽ giới thiệu cho các bạn chi tiết về loài cây này nhé.

Nguồn gốc và đặc điểm của lá tía tô

Trước khi đi vào công dụng của lá tía tô thì chúng ta cùng tìm hiểu nguồn gốc cũng như một số đặc điểm của loài cây này nhé.

Nguồn gốc

Cây tía tô hay còn được gọi là Tô diệp, tử tô, tô ngạnh, có tên tiếng anh là Beefsteak plant, Perilla mint, Perilla plant, Chinese basil, Wild basil. Lá tía tô thuộc vào họ húng hoặc họ hoa môi (có tới gần 300 chi và hơn 7000 loài. Chi tía tô có nguồn gốc từ Ấn Độ trải rộng khắp Đông Nam Á, còn loài cây tía tô thì đã được xác định nguồn gốc từ vùng Himalaya đến Đông Nam Á.

Đặc điểm của cây tía tô

Đặc điểm bên ngoài:

  • Tía tô là cây thân thảo, cây trưởng thành có thể cao từ 0.5 - 1 mét, đây là loài sống lâu năm, thân câu có dạng vuông và có rãnh dọc. Lá tía tô mọc đối nhau qua thân, cành, có cuống khá dài và mép hình răng cưa, tùy theo giống tía tô khác nhau mà màu lá cũng khác nhau, phổ biến là màu xanh hoặc tím.

  • Cây tía tô có hoa mọc ở đầu cành, dáng hoa thon dài, mọc đối nhau thường có màu trắng xen tím. Quả của cây tía tô thường ra vào khoảng tháng 9 tháng 10, hình cầu và có màu nâu nhạt. Toàn thân cây được bao phủ bởi lớp lông tơ mịn và có chứa tinh dầu nên rất thơm.

Đặc điểm về thành phần có trong cây tía tô:

  • Trong tía tô chữa khoảng 0,5% tinh dầu chủ yếu bao gồm perillaldehyd (4- isopropenyl, 1-cyclohexen 7-al), dihydrocumin. a-pinen, và limonene

  • Hạt tía tô thì có chứa dầu béo bao gồm các thành phần acid oleic, linoleic và linolenic; và các loại acid amin như:  lysin, leucin, histidin, arginin, valin.

  • Ngoài ra thì trong lá tía tô rất giàu chất khoáng dinh dưỡng và chất xơ dinh dưỡng như canxi, kali, sắt và các loại vitamin A, C. Chính vì vậy mà lá tía tô đang được nghiên cứu cho đặc tính kháng viêm và có thể sử dụng để chế biến các sản phẩm giúp bảo quản thực phẩm.

Phân loại cây tía tô phổ biến

Một số loại tía tô phổ biến có thể kể đến như:

- Tía tô lá tím có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản

- Tía tô lá xanh (hay còn có cái tên khác là tía tô lá mè) chủ yếu phân bổ ở Hàn Quốc và còn được gọi là mè hoang dại. Đây là loại tía tô có giá trị xuất nhập khẩu cao, nhiều dinh dưỡng.

- Tía tô hai màu: Loại tía tô này có mặt trên của lá là màu xanh, mặt dưới có màu tím.

- Tía tô mép lá quăn: đây là giống tía tô cho giá trị sử dụng cao hơn hẳn.

Ở Việt Nam ta thấy phổ biến là giống tía tô lá tím, tuy nhiên cũng dễ dàng tìm thấy các giống cây còn lại, để phục vụ nhu cầu và mục đích riêng.

Công dụng của lá tía tô

Lá tía tô từ xưa đã được dân gian xem như một vị thuốc, không chỉ có công dụng đối với sức khỏe, nó còn được sử dụng nhiều trong công nghệ làm đẹp, hay đơn giản dùng làm gia vị ta cũng chế biến được nhiều món ngon.

Công dụng của lá tía tô đối với sức khỏe

Như đã giới thiệu ở phần trên, thì trong lá tía tô người ta thấy có rất nhiều các thành phần tốt cho sức khỏe, đặc biệt là có hàm lượng dầu chiếm tới 40% và tinh dầu nguyên chất chiếm từ 0,2% - 0,5%. Theo các nghiên cứu thì lá tía tô có tác dụng chống lại các chất oxy hóa, chống viêm, chống dị ứng, đặc biệt có thể chống lại sự hình thành của các khối u.

Lá cây có vị cay ấm nên thường sử dụng để chữa cảm mạo, sốt, ho, làm cho ra mồ hôi. Quả cây tía tô điều trị ho, làm long đờm. Thậm chí cành cây còn có tác dụng an thai.

Trong thời đại dịch Covid đang diễn biến phức tạp và gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của con người thì lá tía tô được người ta sử dụng nhiều để tăng sức đề kháng. Đặc biệt là sử dụng trước và sau khi tiêm phòng vacxin, sẽ giúp giảm đi các triệu chứng như sốt cao, ho, đau sưng đấy.

Giải cảm

Vì lá cây tía tô có tính ấm, vị cay, nên có tác dụng giải cảm, hạ sốt, bằng cách làm cho cơ thể ra mồ hôi. Đây cũng là một trong những công dụng phổ biến và được áp dụng nhiều nhất của lá tía tô. Thường thì mỗi khi thay đổi thời tiết, hoặc trời chuyển lạnh, ta thường có các triệu chứng cảm cúm, đau đầu,... lúc đó hãy xông nước lá tía tô hoặc nấu cháo ăn sẽ có tác dụng rất nhanh đấy.

Cách làm:

- Nếu bạn muốn xông nước lá tía tô thì bạn cần chuẩn bị: Lá tía tô, thêm chút sả, hương nhu, chanh. Tất cả đem đi rửa sạch rồi cho vào nồi đun sôi, sau đó vắt chanh vào hỗn hợp nước xông. Lấy một cái chăn chùm kín người, sau đó từ từ mở vung rồi cho hơi nóng thoát ra, không nên để mặt gần quá hoặc để hơi nóng quá sẽ dẫn đến phỏng da hoặc gây khó chịu. Sau khoảng 15 phút thì ta sẽ thấy cơ thể toát mồ hôi, độc tố trong người cũng được thải ra ngoài, đặc biệt mùi thơm từ tinh dầu sẽ làm cho bạn cảm thấy rất thoải mái đấy.

- Nếu không thích xông hơi thì bạn ăn cháo tía tô cũng rất tốt, bạn nấu cháo như bình thường rồi cho thêm lá tía tô thái vụn là được.

Giảm tình trạng đau dạ dày

Trong lá tía tô có chữa tanin và glucosid, do đó nó được sử dụng nhiều để làm giảm tình trạng đau dạ dày, bởi tính kháng viêm và làm giảm tình trạng đầy bụng, đầy hơi, đặc biệt có thể làm se vết loét ở dạ dày.

Ngoài ra thì lá tía tô cũng có tác dụng rất tốt đối với người bị trào ngược và co thắt dạ dày. Để có hiệu quả trị bệnh tối đa và nhanh chóng thì ta nên đun lá tía tô lấy nước và dùng trực tiếp, giúp cho người bệnh hấp thụ nhanh hơn và làm giảm cơn đau dạ dày tức thì.

Ngăn ngừa bệnh tim

Hạt tía tô có chứa nhiều dầu tốt, theo các nghiên cứu thì việc sử dụng dầu ăn được chiết xuất từ hạt của cây tía tô sẽ có tác dụng tốt đối với bệnh nhân bị tim mạch, ngăn ngừa các bệnh về mạch vành và giảm các nguy cơ bị huyết khối.

Chống viêm và dị ứng

Trong lá tía tô rất giàu chất khoáng dinh dưỡng và chất xơ dinh dưỡng như canxi, kali, sắt và các loại vitamin A, C, do đó nó có hiệu quả rất tốt trong việc kháng viêm và chống dị ứng. Những thành phần này có tác dụng ức chế sự kích thích histamin và giảm đi đáng kể tình trạng viêm da.

Hỗ trợ chữa bệnh gút, viêm khớp dạng thấp

Theo các bài thuốc dân gian thì lá tía tô còn có tác dụng rất lớn trong việc điều trị bệnh gút, những người mắc bệnh này nên sử dụng lá tía tô trong các bữa ăn hàng ngày sẽ làm giảm đi cơn đau rất nhiều. Mỗi khi có hiện tượng sưng đau các khớp thì bạn lấy tía tô rửa sạch rồi ăn sống cũng được hoặc có thể đun lấy nước để uống (không đun quá lâu sẽ làm mất hết tinh dầu tốt có trong tía tô). Hoặc bạn có thể giã nhuyễn lá tía tô rồi cho thêm chút rượu trắng vào để đắp lên chỗ bị sưng đau, vì đôi khi nước tía tô sẽ khiến cho nhiều người khó uống.

Thư giãn tinh thần

Ngoài tác dụng chữa bệnh, thì tía tô còn giúp ta thư giãn tinh thần, bởi trong lá cây có chứa axit rosmarinic, axit axetic và apigenin giúp ngăn ngừa và điều trị chứng trầm cảm. Khi khuếch tán tinh dầu tía tô thì nó có tác dụng cải thiện tâm trạng và tinh thần một cách rõ rệt.

Công dụng của lá tía tô trong việc làm đẹp

Theo nghiên cứu thực tiễn cho thấy thì lá tía tô rất được ưa chuộng để làm đẹp đặc biệt là công dụng làm trắng da, chống lão hóa rất tốt. Chắc chắn đây là phương pháp làm đẹp cực hiệu quả và ít chi phí cho các chị em. Lá cây tía tô tươi bạn đun sôi trong khoảng 10 phút, sau đó dùng chính nước này để tắm, cách làm này sẽ giúp cho da trắng sáng lên một cách tự nhiên và an toàn.

Để tăng độ ẩm cho da, chống lão hóa thì bạn nên uống nước lá tía tô, có thể phơi khô để pha như cách pha trà, hoặc trên thị trường có bán các loại bột tía tô, ta cũng có thể pha để uống.

Tuy có nhiều công dụng tốt nhưng bạn cũng cần lưu ý một số điều sau:

  • Chống chỉ định với người có cơ địa mồ hôi bị cảm nóng, nếu dùng sẽ phản tác dụng và khiến cho cơ thể bị mệt mỏi.

  • Ngưng sử dụng khi cơ thể xuất hiện những triệu chứng khác thường, có thể bị dị ứng với lá tía tô chẳng hạn để tránh ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

  • Trong các trường hợp đặc biệt như phụ nữ có thai, nên sử dụng tía tô hay các sản phẩm từ tía tô theo chỉ định của bác sĩ.

Hy vọng những thông tin chi tiết về lá tía tô sẽ đem lại cho bạn những kiến thức hữu ích trong cuộc sống. Hãy sử dụng lá tía tô đúng cách để đem lại hiệu quả cao nhất nhé.

DBK VIỆT NAM, https://dbk.vn/la-tia-to.html,
21/15 đường số 17
Thu Đuc, HCM, 700000
Việt Nam
+84919219111