HOME » Tin tổng hợp » Phương Thức Biểu đạt 577

Phương Thức Biểu đạt

Các phương thức biểu đạt là kiến thức được học và luyện tập suốt 12 năm học. Trong đề thi Ngữ văn các lớp hay trong đề thi đại học đều có ít nhất 1 câu hỏi liên quan đến xác định phương thức biểu đạt. Cùng ôn lại phần kiến thức này dưới đây nhé!

1. Tự sự

Tự sự là phương thức biểu đạt được sử dụng phổ biến, thông dụng nhất trong nhóm này. Nó xuất hiện dày đặc mỗi ngày trong cả văn nói và văn viết của chúng ta. Hiểu đơn giản, tự sự là kể chuyện, kể lại các sự vật, sự việc xảy ra liên tiếp nhau. Qua đó người đọc, người nghe hình dung được tính cách nhân vật, đặc điểm sự vật, sự việc được nói đến trong câu chuyện. Bạn dễ dàng bắt gặp tự sự trong các câu chuyện cổ tích ngày bé thường nghe, các tác phẩm văn học, câu chuyện tán gẫu ngày thường… 

Ví dụ: Hôm nay 7 giờ Trang mới dậy nên đã đi học muộn. Vừa hớt ha hớt hải chạy vào cổng trường thì Trang bị sao đỏ giữ lại. Trang không hiểu chuyện gì xảy ra nên vô cùng lo lắng. Hóa ra, nguyên nhân là do Trang không đeo khăn quàng đỏ. Sau đó, ngay tiết đầu tiên Trang đã bị gọi lên bảng trả bài cũ. Trang không học bài nên bị điểm kém. Hôm nay thật là một ngày đen đủi với Trang.

2. Miêu tả

Miêu tả là phương thức biểu đạt sử dụng câu chữ, từ ngữ, thủ pháp nghệ thuật giúp người đọc, người nghe hình dung được sự vật, sự việc như chúng đang hiện ra trước mắt hay hiểu được thế giới nội tâm của nhân vật. Miêu tả xuất hiện nhiều trong đời sống và trong văn học. 

Đặc biệt trong văn học, nhà văn, nhà thơ thường vận dụng các biện pháp tu từ để miêu tả sự vật, sự việc một cách “nghệ thuật” hơn. Ví như nhà văn Nam Cao trong hầu hết tác phẩm đều lấy việc miêu tả cuộc sống người dân thường để cho độc giả thấy bối cảnh xã hội đương thời.

Ví dụ: “Đầu lòng hai ả tố nga

Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân.

Mai cốt cách, tuyết tinh thần

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.”

(Trích “Truyện Kiều” - Nguyễn Du)

Đoạn thơ trên tác giả miêu tả vẻ đẹp của hai chị em Thúy Kiều, Thúy Vân. Nhà thơ Nguyễn Du đã khéo léo vận dụng biện pháp so sánh, ẩn dụ để cho người đọc hình dung rõ nét nhất về hai nàng. Qua đoạn thơ mọi người biết được, Thúy Kiều và Thúy Vân là 2 chị em, họ đều đẹp như tiên nữ (ả tố nga), đẹp “mười phân vẹn mười” nhưng lại “mỗi người một vẻ” không giống nhau.

3. Biểu cảm

Biểu cảm là sử dụng ngôn ngữ để bày tỏ, thể hiện cảm xúc của mình với con người, sự vật, sự việc và thế giới xung quanh. Ngoài cách biểu cảm trực tiếp là sử dụng động từ mang sắc thái cảm xúc như (yêu, ghét, thương, nhớ…), các nhà văn, nhà thơ thường sử dụng ẩn dụ, hoán dụ để biểu cảm tinh tế, độc đáo hơn.

Ví dụ: “Tôi yêu em: đến nay chừng có thể

Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai

Nhưng không để em bận lòng thêm nữa

Hay hồn em phải gợn bóng u hoài

Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng

Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen

Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm

Cầu em được người tình như tôi đã yêu em.”

(Tôi yêu em - Puskin)

Bài thơ trên là cảm xúc của chinh nhà thơ Puskin trong mỗi tình đơn phương với nàng Ô-lê-nhi-a. Có mãnh liệt, có mâu thuẫn giằng xé, có tuyệt vọng và cả sự cao thượng, chân thành.

4. Thuyết minh

Thuyết minh là việc sử dụng ngôn ngữ để giới thiệu, giải thích, giảng giải về một sự vật, sự việc, nhân vật cho người khác. Phương thức biểu đạt này bắt gặp phổ biến trong các tiểu sử nhân vật, giới thiệu địa điểm tham quan, giới thiệu công ty, bài viết nêu khái niệm…

Ví dụ: Nhà thơ Thế Lữ, tên thật là Nguyễn Thứ Lễ, sinh năm 1907, mất năm 1989. Ông sinh ra và lớn lên tại huyện Gia Lâm, Bắc Ninh (nay thuộc Hà Nội). Thế Lữ là một trong những nhà thơ tiêu biểu trong phong trào thơ mới (1932 - 1945). Ngoài sáng tác thơ, ông còn viết truyện trinh thám, truyện kinh dị…

5.Nghị luận

Nghị luận là việc sử dụng ngôn từ để nêu quan điểm, ý kiến, về một vấn đề cụ thể, qua đó đưa ra dẫn chứng thuyết phục người khác hiểu và đồng ý với quan điểm của mình nêu ra. Bạn dễ dàng tìm thấy ví dụ về phương thức biểu đạt này trong các tác phẩm, văn bản nghị luận xã hội.

Trong đề thi, phần tập làm văn thường xuyên rơi trúng vào văn nghị luận xã hội. Muốn đạt điểm cao các bạn học sinh phải nắm rõ cách trình bày, diễn đạt của phương thức nghị luận này. Đồng thời, học sinh cũng phải để ý tin tức xã hội, nắm rõ các sự vật nổi bật vì khả năng cao nó sẽ xuất hiện trong đề thi.

6. Hành chính - công vụ

Đây là phương thức biểu đạt ít phổ biến nhất trong danh sách này. Phương thức hành chính - công vụ chủ yếu xuất hiện trong các văn bản hành chính dùng làm phương tiện giao tiếp giữa cơ quan nhà nước với người dân, giữa các cơ quan hay giữa các quốc gia với nhau. Chính vì thế, giọng điệu biểu đạt thể hiện sự trang nghiêm, trang trọng, dành mạch, rõ ràng để người đọc dễ hiểu nhất, tránh nhầm lẫn.

Trên đây là những giải thích đơn giản nhất về 6 phương thức biểu đạt được giảng dạy xuyên suốt 12 năm học. Hy vọng thông tin trên giúp các em học sinh hiểu rõ, phân biệt và biết cách vận dụng từng loại vào bài tập, bài thi của mình. Ngoài ra, học sinh cần nắm rõ các biện pháp tu từ vì chúng được sử dụng rất nhiều trong các phương thức biểu đạt ở trên.

DBK VIỆT NAM, https://dbk.vn/phuong-thuc-bieu-dat.html,
21/15 đường số 17
Thu Đuc, HCM, 700000
Việt Nam
+84919219111