Từ Ghép Là Gì

Từ ghép là gì, đặc điểm và cách phân biệt từ ghép và từ láy như thế nào? Hãy cùng chúng tôi khám phá qua bài viết dưới đây nhé. Bên cạnh đó là một số ví dụ nho nhỏ để giúp bạn đọc hiểu sâu hơn về 2 loại từ này.

Từ Ghép Là Gì?

Đây là một loại cấu tạo của từ phức, giúp cho người nói và người viết diễn đạt được chính xác, sinh động các sự việc, sự vật,...Nếu như từ đơn được hình thành từ một tiếng có nghĩa thì từ phức là loại từ gồm có hai tiếng có nghĩa trở lên tạo thành.

Từ phức trong tiếng việt được tạo thành bằng 2 phương thức đó chính là ghép từ và láy từ. Vậy thì từ ghép là gì? Từ ghép là loại từ được tạo nên bằng phương thức ghép từ. Có nghĩa là ghép các tiếng có nghĩa với nhau. Như vậy, từ ghép là loại được tạo thành từ hai tiếng trở lên và có nghĩa.

Từ Ghép Có Mấy Loại?

Dựa vào tính chất mối quan hệ về nghĩa giữa những thành tố cấu tạo, chúng ta có thể phân từ ghép thành 2 loại. Đó là từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập. 

Từ ghép chính phụ

Từ ghép chính phụ là những từ ghép được tạo thành từ một thành tố cấu tạo này phụ thuộc vào một thành tố cấu tạo kia. Thành tố phụ giữ vai trò phân loại, chuyên biệt hóa, sắc thái hóa cho thành tố chính.

Ví dụ như các từ tàu bay, tàu hỏa, sân bay, đường sắt, hàng không, nông sản,...

Từ ghép chính phụ phân ra rõ ràng từ chính và phụ. Từ chính có vai trò bao quát nghĩa của cụm từ. Từ phụ thì bổ sung thêm giúp cho ý nghĩa được xác thực và rõ ràng hơn. 

Ví dụ: miến gà, bánh kem, biển cả,...

● Đối với với từ miến gà, từ ghép với từ miến đó là từ “gà”. Lúc ghép hai từ này với nhau sẽ giúp cho người nghe biết rõ đó là loại miến gì. Bên cạnh đó, từ miến có thể ghép được với các từ khác chẳng hạn như: miến dong, miến gạo,...

● Còn với từ bánh kem thì bản thân từ “bánh” đã giúp người nghe, người đọc hiểu được vấn đề đang được đề cập. Nhưng khi được ghép với từ “kem” sẽ nhấn mạnh rằng đó là chiếc bánh kem, bánh gato hay bánh ngọt dùng trong bữa tiệc sinh nhật. 

● Với trường hợp các từ ghép với “biển” như: biển cả, biển khơi, biển lớn,...cũng được coi là các từ ghép chính phụ, giúp chỉ rõ đặc điểm vùng biển đó.

Bên cạnh từ ghép thuần việt chính phụ còn có các trường hợp đặc biệt, đó từ ghép hán việt chính phụ cũng được sử dụng nhiều trong cuộc sống như: cách mạng, học viện, gia sư, bạch mã, thủ môn,...

Từ ghép đẳng lập

Từ ghép đẳng lập là những từ mà các thành tố cấu tạo nên có quan hệ bình đẳng với nhau về mặt nghĩa. Điểm đặc trưng của từ ghép đó là các thành tố đều có nghĩa, nhưng không phải mọi tiếng của từ ghép đều rõ nghĩa. Vì vậy, từ ghép đẳng lập thường sẽ thuộc một trong hai trường hợp sau đây:

● Các tiếng trong từ ghép đều rõ nghĩa.

Chẳng hạn: Từ “ăn ở” là một từ ghép có cả hai thành tố cấu tạo đều rõ nghĩa. Trong đó từ “ăn” là hoạt động cho thức ăn vào cơ thể để nuôi sống cơ thể; còn từ “ở” là một động từ chỉ đời sống hằng ngày của một người ở một nơi cụ thể.

● Từ ghép có một thành tố rõ nghĩa và một thành tố không rõ nghĩa.

Chẳng hạn: Từ “chợ búa” là một từ ghép có 1 tiếng rõ nghĩa và 1 tiếng bị mờ nghĩa. Từ “chợ” là chỉ nơi mua bán hàng hóa, còn từ “búa” không thể hiện rõ nghĩa tạo thành, từ “chợ búa” chỉ địa điểm diễn ra hoạt động mua bán các hàng hóa.

Ví Dụ Về Từ Ghép

Để hiểu rõ từ ghép là gì thì chúng ta hãy cùng phân tích một ví dụ về từ ghép sau đây nhé.

Ví dụ: Từ “đất nước” là một từ phức được tạo thành bởi hai tiếng đều có nghĩa, đó là từ “đất” và “nước”.

● “đất” nghĩa là chất rắn ở trên cùng của trái đất, là nơi con người, các loài thực vật và động vật sinh sống.

● “nước” là một chất lỏng không màu và không mùi, tồn tại trong tự nhiên ở biển, sông, ao hồ,...

Hai từ “đất” và từ “nước” tạo thành một từ phức có nghĩa, hiểu đó là phần lãnh thổ dân tộc làm chủ và sinh sống trên đó.

Tác Dụng Của Từ Ghép

Từ ghép chính là một loại từ rất quan trọng trong câu, giúp người sử dụng dễ dàng biểu đạt được các ý kiến của mình.

Loại từ này là công cụ quan trọng để có thể xác định nghĩa của các từ trong văn nói và văn viết một cách chuẩn xác. Nếu từ ghép chính phụ có vai trò phân loại, chuyên biệt hóa, sắc thái hóa sự việc, sự vật thì từ ghép đẳng lập lại biểu thị ý nghĩa khái quát và tổng hợp.

Từ ghép giúp câu văn, câu nói trở nên có logic về cả nội dung lẫn hình thức, làm cho câu dễ hiểu, mạch lạc và biểu thị rõ ràng các vấn đề được nhắc đến.

Cách Để Nhận Biết Từ Ghép

Ở trong chương trình tiểu học thì việc nhận biết loại từ là dạng bài tập phổ biến. Có thể nói, đây là một dạng bài tập gây nhiều khó khăn và lúng túng cho cả học sinh và phụ huynh. Và để dễ dàng giải quyết được dạng bài này, chúng ta cần phải nằm lòng những nguyên tắc được nêu trong bài Từ ghép là gì? Sau đây là cách để nhận biết từ ghép.

Chúng ta có thể xác định từ ghép thông qua các cách xác định quan hệ giữa các tiếng của từ, cả về âm và nghĩa. Muốn xác định nghĩa của tiếng, bạn có thể thực hiện bằng nhiều cách: đặt câu, tìm từ trái nghĩa hoặc cùng nghĩa hoặc có thể tra từ điển.

Nếu các tiếng trong từ có quan hệ nghĩa và cả quan hệ về âm thì đó là từ ghép.

● Nếu như trong từ chứa 1 tiếng có nghĩa và 1 tiếng mờ nghĩa nhưng cả hai đều không có quan hệ âm, đó là từ ghép.

● Nếu trong từ có một từ gốc Hán và hình thức giống từ láy nhưng các tiếng có nghĩa, đó là từ ghép. Ví dụ như các từ “ ban bố”, “hoan hỉ”, hảo hán”, “tử tế”,...

● Nếu từ không có quan hệ về cả âm lẫn về nghĩa, đó là các từ ghép đặc biệt, ví dụ như: xà phòng, mì chính, bù nhìn, tắc kè,...

Cách Phân Biệt Từ Ghép Và Từ Láy

Cấu tạo của từ vựng Việt Nam khá khó và phức tạp để nhận biết được hai loại từ này. Dưới đây là một số đặc điểm giúp các bạn xác định đâu là từ ghép, đâu là từ láy nhanh nhất. 

Nghĩa các từ tạo thành

Với các từ ghép thì có thể 2 từ tạo thành đều sẽ có nghĩa cụ thể, từ láy thì có thể có chỉ đúng 1 từ có nghĩa, hoặc không từ nào có nghĩa.

Chẳng hạn: Hoa quả là một từ ghép, từ “hoa”, “quả” khi đứng một mình đều có nghĩa xác định. Với từ “long lanh” thì chỉ từ “long” có nghĩa, “lanh” không xác định là nghĩa như thế nào khi đứng một mình. Do vậy, bên cạnh dấu hiệu giống nhau về âm và vần thì nghĩa của từng từ chính là yếu tố quyết định đó là loại từ gì.

Giữa 2 tiếng tạo thành từ ghép

Nếu không có sự liên quan về âm hoặc vần thì chắc chắn đó là từ ghép, ngược lại là từ láy. 

Chẳng hạn: “Cây lá” là từ ghép, nó không có âm hoặc vần giống nhau, còn từ “chắc chắn”thì có phụ âm đầu giống nhau nên gọi là từ láy.

Đảo vị trí các tiếng của từ

Với từ ghép, khi chúng ta đổi trật tự vị trí của các tiếng thì chúng vẫn có ý nghĩa cụ thể, ngược lại, từ láy thì lại không có ý nghĩa nào.

Chẳng hạn: Khi đảo vị trí từ” đau đớn thành “đớn đau” thì nó vẫn có nghĩa nên đó chính là từ ghép. Còn từ “rạo rực” khi đổi lại thành “rực rạo” thì không có nghĩa, nên đó là từ láy.

1 trong 2 từ là từ Hán Việt

Các từ có dấu hiệu như trên thì đó chắc chắn không phải là từ láy.

Ví dụ từ “tử tế”, “tử” là từ Hán Việt, dù nó láy âm đầu nhưng vẫn được xếp vào loại từ ghép.

Cần lưu ý: Các từ được Việt hóa như rada, tivi là từ đơn đa âm tiết, chúng không được xếp là từ ghép hoặc từ láy.

Qua các phân tích ở trên, bạn đọc đã giải đáp được thắc mắc từ ghép là gì, từ láy là gì? Tiếng việt vốn rất phong phú và đa dạng, trong thời gian ngắn các bạn có thể sẽ không phân biệt chính xác giữa từ ghép và từ láy. Những khi thường xuyên tiếp xúc với nhiều bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết thì trình độ của các bạn sẽ được nâng cao. Từ đó giúp chúng ta sử dụng đúng loại từ, làm câu văn trở nên dễ hiểu và sinh động. 

DBK VIỆT NAM, https://dbk.vn/tu-ghep-la-gi.html,
21/15 đường số 17
Thu Đuc, HCM, 700000
Việt Nam
+84919219111