Mặt bích

Mặt bích là phụ kiện cơ khí dùng để kết nối các đoạn ống, van, máy bơm và thiết bị trong hệ thống đường ống. Sản phẩm có nhiều loại về kích thước, tiêu chuẩn, vật liệu, đường kính và kiểu kết nối, được sử dụng trong hệ thống cấp thoát nước, khí nén, thủy lực và đường ống công nghiệp.

Mặt bích là gì?

Mặt bích là chi tiết dùng để nối ống với ống, ống với van, bơm, thiết bị hoặc các bộ phận trong đường ống. Thay vì nối cố định bằng phương pháp hàn, hai đầu mặt bích được ghép với nhau bằng bu lông và thường có gioăng làm kín ở giữa.

Khi chọn mặt bích, không nên chỉ nhìn vào đường kính ống. Cần kiểm tra đồng thời đường kính danh nghĩa, tiêu chuẩn mặt bích, số lỗ bu lông, đường kính vòng lỗ, kích thước bu lông và cấp áp suất. Chỉ cần khác tiêu chuẩn hoặc sai khoảng cách lỗ là hai mặt bích có thể không lắp được với nhau.

Mặt bích dùng để làm gì?

Mặt bích được sử dụng tại những vị trí cần tháo lắp đường ống hoặc thiết bị trong quá trình vận hành và bảo trì.

Một số vị trí thường gặp:

• Nối hai đoạn ống với nhau.
• Nối ống vào van.
• Nối đường ống với máy bơm.
• Nối ống với bồn, bình chứa và thiết bị công nghiệp.
• Làm điểm tháo lắp để vệ sinh, sửa chữa hoặc thay thế thiết bị.
• Kết nối các đoạn đường ống có kích thước lớn.

*Ưu điểm thực tế của kiểu nối này là khi cần tháo thiết bị, chỉ cần tháo bu lông thay vì cắt đường ống như mối nối hàn cố định.

Các loại mặt bích thường gặp

Mặt bích có nhiều kiểu cấu tạo khác nhau. khi chọn loại nào phụ thuộc vào đường ống, áp suất, nhiệt độ và cách lắp đặt.

Mặt bích hàn cổ

Loại này có phần cổ kéo dài để hàn vào đường ống. Kết cấu giúp truyền lực từ đường ống vào mặt bích theo cách ổn định hơn, thường được sử dụng ở những hệ thống yêu cầu khả năng chịu áp và nhiệt cao. Khi lắp đặt, phần cổ và đường ống phải được căn chỉnh đúng trước khi hàn.

Mặt bích hàn trượt

Mặt bích được đưa vào bên ngoài đường ống rồi hàn cố định. Cách lắp tương đối đơn giản nên được sử dụng ở nhiều hệ thống đường ống công nghiệp. Khi lựa chọn cần kiểm tra đúng đường kính trong và ngoài của ống để đảm bảo việc lắp đặt.

Mặt bích ren

Mặt bích có phần ren để kết nối với đường ống có ren mà không cần hàn. Loại này thường được quan tâm trong những trường hợp không muốn thực hiện công đoạn hàn tại vị trí lắp đặt. Cần kiểm tra chính xác loại ren, đường kính và chiều ren trước khi mua.

Mặt bích mù

Mặt bích mù không có lỗ ở giữa, được dùng để bịt đầu đường ống hoặc đóng một nhánh đường ống. Loại này cũng tiện khi cần chừa sẵn vị trí để mở rộng hệ thống về sau. Khi tháo mặt bích mù, đường ống có thể được tiếp tục kết nối với thiết bị hoặc đoạn ống khác.

Mặt bích lỏng

Mặt bích lỏng có thể dịch chuyển tương đối so với đầu ống trước khi siết bu lông. Kiểu kết nối này được sử dụng trong một số hệ thống cần thuận tiện cho việc căn chỉnh vị trí lỗ bu lông.

Tiêu chuẩn mặt bích

Đây là phần cần kiểm tra kỹ nhất khi mua mặt bích. Các sản phẩm có cùng đường kính ống nhưng khác tiêu chuẩn chưa chắc đã lắp được với nhau.

Một số hệ tiêu chuẩn thường gặp gồm:

• JIS – thường gặp ở thiết bị và đường ống theo tiêu chuẩn Nhật Bản.
• DIN – được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống theo tiêu chuẩn châu Âu/Đức.
• ANSI/ASME – phổ biến trong nhiều hệ thống công nghiệp sử dụng tiêu chuẩn Mỹ.
• BS – xuất hiện trong các hệ thống sử dụng tiêu chuẩn Anh.

Ngoài tên tiêu chuẩn, cần xác định đúng DN và cấp áp suất. Ví dụ cùng là mặt bích DN50 nhưng loại PN10, PN16 hoặc cấp áp suất khác có thể có kích thước và bố trí lỗ bu lông khác nhau.

DN trên mặt bích có phải đường kính thực tế không?

Không hoàn toàn.

DN là kích thước danh nghĩa của đường ống, không phải lúc nào cũng bằng đường kính ngoài hoặc đường kính trong đo trực tiếp bằng thước. Vì vậy nếu đang có sẵn một mặt bích và muốn mua chiếc còn lại để ghép vào, cách chắc chắn hơn là kiểm tra tiêu chuẩn, DN, số lỗ, đường kính vòng lỗ và kích thước lỗ bu lông thay vì chỉ đo đường kính ngoài. Nếu không biết mặt bích thuộc tiêu chuẩn nào, có thể chụp ảnh hoặc đo các kích thước trên để đối chiếu.

Mặt bích và gioăng làm kín

Hai mặt bích được ghép với nhau thường cần có gioăng ở giữa để làm kín mối nối. Gioăng được lựa chọn dựa trên môi chất, nhiệt độ, áp suất và bề mặt làm kín của mặt bích. Không nên chọn gioăng chỉ theo đường kính ống. Ví dụ đường ống nước thông thường và đường ống dẫn dầu, hóa chất có thể cần loại gioăng khác nhau. Khi lắp, hai mặt bích cần được căn đúng vị trí và siết bu lông đều. Nếu siết lệch, bề mặt tiếp xúc có thể không ép đều lên gioăng, dẫn đến rò rỉ sau khi đưa hệ thống vào vận hành.

Chọn mặt bích cần cung cấp những thông tin gì?

Nếu mua mặt bích để thay thế hoặc lắp mới, nên xác định ít nhất các thông tin sau:

• Đường kính danh nghĩa DN.
• Tiêu chuẩn JIS, DIN, ANSI/ASME, BS hoặc tiêu chuẩn khác.
• Cấp áp suất.
• Loại mặt bích: hàn cổ, hàn trượt, ren, mù, lỏng...
• Số lượng lỗ bu lông.
• Đường kính lỗ bu lông.
• Đường kính vòng tâm lỗ.
• Vật liệu mặt bích.
• Môi chất đi trong đường ống.
• Nhiệt độ và áp suất làm việc nếu là hệ thống công nghiệp.

*Nếu chỉ biết đường kính ống mà không biết tiêu chuẩn, chưa nên đặt hàng ngay. Có thể cùng một DN nhưng kích thước mặt bích khác nhau.

Mặt bích thép, inox và gang khác nhau như thế nào?

Mặt bích thép thường được sử dụng trong đường ống công nghiệp, hệ thống nước, dầu, khí và nhiều ứng dụng cơ khí. Mặt bích inox được lựa chọn khi cần khả năng chống ăn mòn tốt hơn hoặc môi trường làm việc có yêu cầu về vật liệu tiếp xúc. Mặt bích gang thường xuất hiện trong các hệ thống nước và thiết bị có kết cấu sử dụng gang.

Lưu ý khi lắp mặt bích

Trước khi lắp, nên vệ sinh bề mặt tiếp xúc và kiểm tra xem mặt bích có bị cong, móp hoặc hư hỏng hay không. Gioăng phải nằm đúng vị trí, không bị lệch hoặc gấp.

Các bu lông nên được siết theo thứ tự đối xứng thay vì siết hết một bên trước. Sau khi hệ thống chạy thử, kiểm tra lại khu vực mối nối để phát hiện rò rỉ.

Với đường ống áp suất cao hoặc nhiệt độ cao, lực siết bu lông và loại gioăng nên được xác định theo yêu cầu của hệ thống thay vì siết theo cảm tính.

Giá mặt bích

Giá mặt bích thay đổi theo DN, tiêu chuẩn, vật liệu, cấp áp suất và kiểu kết nối. Mặt bích inox thường có mức giá khác mặt bích thép hoặc gang; cùng một vật liệu nhưng DN và cấp áp suất khác nhau cũng làm giá thay đổi. Khi hỏi giá, nên cung cấp đầy đủ DN + tiêu chuẩn + cấp áp suất + vật liệu + loại mặt bích. Đây là cách nhanh nhất để xác định đúng sản phẩm thay vì chỉ báo giá theo đường kính.

Tư vấn chọn mặt bích

Nếu chưa biết chính xác loại mặt bích đang sử dụng, có thể cung cấp đường kính ống, số lỗ bu lông, đường kính lỗ, khoảng cách giữa các lỗ và một vài kích thước tổng thể. Với mặt bích đang lắp trên hệ thống, ảnh chụp cả hai mặt và vị trí kết nối cũng giúp xác định dễ hơn. Đặc biệt khi thay một mặt bích cũ, nên lấy thông số của chiếc đang sử dụng làm cơ sở. Không nên chỉ nói “mặt bích DN50” vì thông tin này chưa đủ để xác định sản phẩm.

Mặt bích tại DBK

DBK cung cấp các loại mặt bích phục vụ kết nối đường ống, van, máy bơm và thiết bị công nghiệp. Khi cần chọn sản phẩm, nên cung cấp DN, tiêu chuẩn, cấp áp suất, vật liệu và kiểu mặt bích. Nếu chưa xác định được tiêu chuẩn, có thể gửi kích thước hoặc hình ảnh mặt bích hiện có để kiểm tra trước khi đặt hàng.