Cách chọn van gạt tay thủy lực đúng số cửa, số tay

Số cửa trên van gạt tay thủy lực có ý nghĩa gì?

Số cửa thể hiện số đường dầu bên ngoài cần kết nối với mạch thủy lực. Với một cụm van điều khiển xi lanh tác động kép, thường gặp các đường P, T, A và B.

Trong cách gọi trên thị trường, số cửa có thể được tính theo từng section hoặc theo cấu hình cụ thể của cả cụm van. Do cách gọi giữa các nhà cung cấp không hoàn toàn giống nhau, nên khi mua hàng cần xem sơ đồ và ký hiệu trên thân van thay vì chỉ dựa vào tên gọi “van 3 cửa”, “van 4 cửa” hay “van 5 cửa”.

Một mẫu van có thêm cửa phụ, cửa hồi hoặc cửa cấp chung cũng có cách bố trí khác với van đơn giản dùng cho một xi lanh.

Số tay van dùng để xác định gì?

Số tay liên quan đến số cụm điều khiển trên van. Van 1 tay thường dùng cho một chức năng thủy lực. Van 2 tay có hai cụm điều khiển, còn van 3 tay có ba cụm. Mỗi tay có thể phụ trách một cơ cấu hoặc một nhóm chức năng tùy sơ đồ mạch.

Chẳng hạn một máy có:

• Tay 1 điều khiển nâng hạ.
• Tay 2 điều khiển nghiêng.
• Tay 3 điều khiển cơ cấu phụ.

Nếu đang thay một cụm van cũ, chỉ cần đếm số tay chưa đủ. Cần xem từng tay đang nối với đường dầu nào và đang điều khiển chức năng nào.

Chọn số cửa theo cơ cấu thủy lực

Trước tiên cần xác định cơ cấu đang sử dụng. Một xi lanh tác động kép cần hai đường dầu để cấp và hồi giữa hai khoang. Một xi lanh tác động đơn có cấu hình khác, thường chỉ cần cấp dầu vào một phía và dùng trọng lực hoặc cơ cấu ngoài để hồi.

Nếu một cụm van điều khiển nhiều xi lanh, số đường dầu và cách phân phối dầu sẽ tăng theo thiết kế mạch. Khi đó không nên chọn van chỉ bằng cách đếm số ống trên máy. Có những đường dầu dùng chung, đường cấp chính hoặc đường hồi chung không tương ứng trực tiếp với một tay điều khiển.

Số vị trí trên van cũng cần kiểm tra

Ngoài số cửa và số tay, van còn có số vị trí của tay gạt. Một cụm van có thể có các vị trí như nâng, trung tâm, hạ. Cách dầu di chuyển ở từng vị trí phụ thuộc vào cấu tạo spool và sơ đồ trung tâm.

Ví dụ, khi tay van ở vị trí giữa, một mẫu có thể cho dầu từ bơm hồi về thùng. Mẫu khác có thể khóa một số đường dầu. Hai van cùng số tay, cùng số cửa nhưng khác kiểu trung tâm sẽ tạo ra cách làm việc khác nhau. Đối với hệ thống dùng bơm cố định lưu lượng, thông số trung tâm cần được kiểm tra kỹ trước khi thay van.

Chọn van theo số tay trước hay số cửa trước?

Nên xác định chức năng cần điều khiển trước, sau đó mới đối chiếu số tay và số cửa.

Ví dụ một bộ nguồn cần điều khiển ba chức năng:

• Nâng hạ → tay 1
• Nghiêng → tay 2
• Kẹp → tay 3

Từ cấu hình đó mới xác định loại cụm van cần dùng, sau đó kiểm tra số cửa, sơ đồ mạch và đường dầu. Cách này thực tế hơn việc thấy máy đang dùng van 3 tay rồi tìm một mẫu van 3 tay bất kỳ để thay.

Lưu lượng có quan trọng khi chọn van?

Có. Số cửa và số tay chỉ mô tả cấu hình điều khiển, chưa phản ánh khả năng cho dầu đi qua van. Giả sử bơm cung cấp 60 L/phút, nhưng van chỉ được thiết kế cho lưu lượng thấp hơn đáng kể. Khi làm việc, tổn thất áp suất qua van có thể tăng, dầu nóng hơn và tốc độ cơ cấu không đạt như mong muốn.

Ngược lại, chọn một cụm van có lưu lượng rất lớn cho hệ thống nhỏ cũng không phải cách tính hợp lý. Kích thước thân, cổng dầu và đường ống có thể tăng theo, trong khi mạch không cần đến mức đó. Khi hỏi mua van, nên cung cấp lưu lượng bơm hoặc lưu lượng yêu cầu của hệ thống thay vì chỉ nói “van 2 tay” hay “van 3 tay”.

Áp suất làm việc cần đối chiếu ra sao?

Van phải chịu được mức áp suất làm việc của hệ thống. Cần phân biệt áp suất làm việc liên tục với áp suất tối đa mà nhà sản xuất công bố.

Ví dụ hệ thống thường chạy khoảng 160 bar nhưng đôi lúc áp suất tăng cao khi tải thay đổi. Khi chọn van, cần xem cả thông số áp suất định mức và giới hạn của van.

Không nên lấy thông số áp suất của bơm rồi mặc định toàn bộ các thiết bị trong mạch đều chịu được mức đó. Van, ống, đầu nối và các phần tử khác đều có giới hạn riêng.

Kiểm tra kích thước ren trước khi đặt van

Hai van cùng số tay và số cửa vẫn có thể dùng các loại ren khác nhau. Một số mẫu sử dụng ren hệ mét, một số dùng BSP hoặc các chuẩn ren khác. Đường kính ngoài nhìn gần giống nhau nhưng bước ren khác có thể khiến đầu nối không lắp được hoặc dễ hỏng ren nếu cố ép vào. Trước khi đặt van thay thế, nên chụp rõ cổng dầu và đo hoặc ghi lại thông số ren của van cũ. Nếu còn model hoặc catalogue, dùng model để đối chiếu sẽ chính xác hơn.

Có thể thay van 2 tay bằng van 3 tay không?

Có thể trong một số trường hợp, nhưng không phải cứ nhiều tay hơn thì lắp vào được. Nếu hệ thống chỉ cần hai chức năng, thêm một section không sử dụng có thể làm cụm van dài hơn nhưng không mang thêm tác dụng. Quan trọng hơn, kết cấu đường dầu chung và kiểu ghép section phải tương thích với hệ thống. Nếu mục đích thay van 2 tay bằng 3 tay để bổ sung một cơ cấu mới, cần thiết kế lại phần mạch liên quan. Không nên chỉ thay cụm van rồi đấu thêm một đường ống vào section mới.

Xem thêm bài viết: Cách đấu van gạt tay thủy lực

Ví dụ chọn van cho hệ thống hai xi lanh

Giả sử một thiết bị có hai xi lanh tác động kép:

• Xi lanh 1 điều khiển nâng hạ.
• Xi lanh 2 điều khiển nghiêng.

Người vận hành cần điều khiển hai chức năng độc lập. Khi đó có thể bắt đầu từ cấu hình van 2 tay. Tiếp theo cần xác định lưu lượng bơm, áp suất làm việc, kiểu trung tâm, loại xi lanh, kích thước đường ống và cách bố trí đường dầu. Nếu hai xi lanh có yêu cầu lưu lượng khác nhau, cần xem thêm từng section có đáp ứng được lưu lượng tương ứng hay không. Ở bước cuối mới đối chiếu kích thước ren và kiểu lắp với không gian thực tế trên máy.

Khi thay van cũ, nên chụp những gì?

Ảnh chụp đúng góc có thể cung cấp nhiều thông tin hơn một mô tả chung như “van 3 tay, 4 cửa”.

Nên chụp:

• Toàn bộ cụm van.
• Mặt có tay gạt.
• Các cổng dầu.
• Ký hiệu trên thân van.
• Tem model hoặc thông số.
• Đường ống nối vào từng section.
• Vị trí lắp van trên máy.

Nếu có sơ đồ thủy lực, nên gửi kèm. Với những cụm van nhiều section, ảnh đường ống trước khi tháo đặc biệt hữu ích vì sau khi tháo rời rất khó nhớ chính xác từng đường nối.

Những trường hợp dễ chọn nhầm van

Một số trường hợp nhìn bên ngoài khá giống nhau nhưng thông số bên trong khác:

1. Cùng 2 tay nhưng khác lưu lượng: một mẫu dùng cho mạch nhỏ, mẫu khác dành cho lưu lượng lớn.
2. Cùng số cửa nhưng khác kiểu trung tâm: cách dầu lưu thông khi tay van ở vị trí nghỉ không giống nhau.
3. Cùng số tay nhưng khác kích thước ren: không thể dùng lại toàn bộ đầu nối cũ.
4. Cùng số tay, số cửa nhưng khác kiểu section: cách ghép và đường dầu nội bộ có thể khác.
5. Cùng model gần giống nhưng khác áp suất: cần xem đúng mã đầy đủ trước khi đặt hàng.

Chọn van theo số cửa, số tay cần bắt đầu từ đâu?

Nếu đang thay van trên máy, hãy lấy van cũ làm mốc: xác định số tay, số section, ký hiệu cổng, model, kích thước ren, lưu lượng và áp suất. Nếu làm hệ thống mới, bắt đầu từ các cơ cấu cần điều khiển và cách từng cơ cấu hoạt động. Từ sơ đồ đó mới xác định số tay, số cửa và cấu hình từng section. Số tay cho biết cách điều khiển, số cửa cho biết các đường dầu cần kết nối. Hai thông số này chỉ trở thành căn cứ chọn van khi đặt cạnh các thông số thủy lực và sơ đồ thực tế của hệ thống.

Ngày tạo: 2026-09-24 10:21:32 | Người tạo: Phát Review